Hoa Nghiêm Kinh Thám Huyền Ký Q2

THẾ GIAN TỊNH NHÃN - Phẩm 1 (Phần 1)

Nói về CHÚNG SINH THẾ GIAN (Phân loại)

12/07/2017


HOA NGHIÊM KINH THÁM HUYỀN KÝ
QUYỂN 2
THẾ GIAN TỊNH NHÃN
Phẩm 1 - Phần 1
Sa môn Pháp Tạng thuyết
Chân Hiền Tâm việt dịch
Nói về CHÚNG SINH THẾ GIAN (PHÂN LOẠI)

II/B. CHÚNG SINH THẾ GIAN VIÊN MÃN

Đầu tiên là tổng phân loại. Sau là giải thích văn kinh. Trong phần tổng phân loại, lược có 10 môn phân biệt : 1/Số chúng. 2/Mới cũ. 3/Xác định căn khí. 4/Thế và xuất thế. 5/Giới thú. 6/ Các thừa. 7/Quyền thật. 8/Vị địa. 9/Biểu pháp. 10/Nhân quả.

1. TỔNG PHÂN LOẠI :

1. Số chúng : Hội I có 55 chúng. Trước là từ Bồ-tát Phổ Hiền đến chúng Ma-hê, có 34 loại. Sau, từ Thiện Hải về lại Phổ Hiền, là 18 chúng. Cộng lại là 52 chúng. Hải Tuệ, nội chúng đều mới từ mười phương tụ về, cùng với chúng Thắng Âm, cộng với trước thành 55 chúng.

Hội II, có 2 chúng mới và cũ. Cộng với trước thành 57 chúng. Hội III và hội IV, mỗi hội có 2 chúng Bồ-tát và Thiên vương. Cộng vào trước thành 61 chúng. Hội V, phẩm Thăng Thiên có 52 chúng cùng với 1 chúng trong phẩm Vân Tập. HộiVI, có 2 chúng Đồng sanh và Dị sanh, thêm 1 chúng ở hội VII, tổng cộng là 117 chúng. Cộng thêm 3 chúng Bồ tát, Thanh văn và Thiên vương của hội VIII nữa thành 120 chúng. Trong đó mỗi hội, lại lấy số chúng nhiều như thập Phật thế giới vi trần làm lượng. Các thứ như thế đều không có phần hạn. Song tất cả 8 hội này đều đã đồng thời dung nhau thành đại hội nhất pháp giới, thì biết trong từng hội, mỗi hội có 120 chúng không có tướng phần hạn. Đây là xét một thế giới trong 8 hội mà nói. Nếu thông hết tất cả thế giới ở mười phương như hư không, pháp giới v.v… thì mỗi thế giới đều có chúng hội vô biên này, tương nhập trùng trùng như lưới châu vô tận của trời Đế Thích. Nghĩa là “chẳng thể nói, chẳng thể nói”. Đó là số chúng của hải hội Hoa Nghiêm.

2. Mới cũở các hội : Có khi chỉ có cũ mà không có mới, như trong hội VI và hội VII. Có khi chỉ có mới mà không có cũ, như trong hội III, hội IV và hội V. Có khi có cả mới lẫn cũ như trong hội I, hội II và hội VIII. Các ý khác như trong phẩm Vân Tập nói.

3. Xác định căn khí : Luận về xếp loại chúng, có ba nghĩa : 1/Đương cơ. 2/Ảnh hưởng. 3/Ký pháp. Đây thì bao gồm cả ba.

4. Thế và xuất thế : Có 4 nghĩa :

. Hoặc đều là thế gian. Vì thời trung đều hiển hiện, vì là một trong tam thế gian.

. Hoặc đều là xuất thế. Vì hạnh đức không nhiếp thuộc thế gian.

. Hoặc vừa thế vừa xuất thế. Vì đầy đủ hai nghĩa trước. Vì theo tướng mà luận thì ban đầu Phổ Hiền v.v… là thuộc xuất thế, những chúng còn lại thuộc thế gian.

. Hoặc không thế cũng không xuất thế. Vì nhiếp thuộc xuất xuất thế gian.

Cho nên, chúng đây thông cả 3 vị, đủ cả 4 câu (tứ cú) trên.                              

5. Giới thú : Trong tam GIỚI thì trừ cõi trời Vô sắc. Vì theo tướng mà ký pháp thì không thù thắng. Hình như kinh Nhân Vương cũng có cõi trời Vô sắc v.v... Trong ngũ THÚ thì trừ chúng địa ngục. Vì ở đó quá khổ, nương vào tướng mà hiển pháp cũng không phải là thù thắng. Kinh Phương Đẳng Đà-la-ni lại có chúng này mà không có chúng Nhân Vương. Vì tướng hiển không phải kỳ đặc. Có khi Bồ-tát là Nhân chúng, có khi chỉ liệt kê Vương chúng. Như nói trong 18 chúng sau, vì hiển thị pháp tự tại. Có khi có cả Vương và Thần, như nói trong 34 chúng, vì đầy đủ chủ bạn.

6. Các thừa : Luận Đại Trí Độ nói: “Nếu là kinh Tiểu thừa, đầu tiên chỉ liệt kê chúng Thanh văn. Nếu là kinh Đại thừa, đầu tiên liệt kê đủ hai chúng Thanh văn và Bồ-tát”. Suy ra, nếu là kinh Nhất thừa, đầu tiên chỉ liệt kê Bồ-tát. Sở dĩ biết vậy, vì luận kia cho kinh Đại Phẩm v.v… là cộng giáo, chỉ riêng Hoa Nghiêm là bất cộng giáo, vì không thuyết chung với Thanh văn. Ba môn trên mỗi môn có hai thuyết.

1. Chúng Thanh văn : Có hai thuyết.

1/ Nếu là thành tiểu giáo đắc tiểu quả v.v… và chỉ nói đến Thanh văn, là Tiểu thừa ngu pháp. Như kinh A-hàm v.v…

2/ Hồi Tiểu thừa hiển loại căn cơ được giáo hóa, chỉ nói đến Thanh văn, là hồi tâm Đại thừa giáo. Như kinh Kim Cang, Bát-nhã …

2. Đủ cả hai chúng : Có hai thuyết.

1/ Trước nói Thanh văn, sau mới nói Bồ-tát : Đây là chung cho cả Thủy, Chung và Đốn giáo. Như kinh Tịnh Danh v.v…

2/ Trước nói Bồ-tát, sau mới nói Thanh văn. Đây chung cho cảĐốn giáo và Đồng giáo. Như các kinh La-ma-già, Duy Lâu Vương, Hòa Hưu v.v...

3. Chúng Bồ tát : Có hai thuyết.

1/ Liệt kê Bồ-tát nhưng không đủ chủ bạn, là Nhất thừa Đồng giáo. Như kinh Thập Nhất Diện v.v…

2/ Liệt kê Bồ-tát nhưng đủ cả chủ bạn, là Nhất thừa Biệt Giáo. Như kinh Hoa Nghiêm này.

7. Quyền thật :

1. Nếu thuộc Tam thừa :

. Phật ở tại thế giới Sa-bà này thì : Tạp chúng là thật, vì do thật báo sinh. Bồ-tát là quyền, vì phương tiện mà hiện. Như kinh nói: “Các Bồ- tát ẩn trong vô lượng lực tự tại …”. Có khi Bồ tát là thật, vì hàng Bồ-tát chưa nhập địa còn sinh ở đất này. Tạp chúng là quyền, vì theo kinh Đại Tập, đều là hàng Đại Bồ-tát ở phương khác thị hiện đến.

. Phật ở tại tịnh độ thì : Bồ-tát chỉ có thật, vì do thật báo sinh. Tạp chúng là hóa chẳng phải thật. Nhiếp Luận nói: “Trong Thọ dụng độ, thật không có các chúng sinh này. Chỉ vì muốn làm cho tịnh độ chẳng không, nên mới hóa làm nhiều loại chúng sinh như thế”.

2. Nếu thuộc Nhất thừa : Phật nơi Liên Hoa tạng giới thì Bồ-tát và tạp chúng : Hoặc đều là thật, vì nhiếp thuộc định Hải ấn hiện thật đức. Hoặc đều là quyền, vì tùy duyên mà hiện. Các nghĩa còn lại, cứ theo đó mà suy.

8. Vị địa :

1. Nếu thuộc Tam thừa : Phổ Hiền v.v… đều là hàng Bồ-tát Thập địa trở lên. Thần, Vương v.v… đa phần đều nhiếp thuộc tùy loại sanh, là từ Bát địa trở lên.

2. Nếu thuộc Nhất thừa : Theo tánh duyên khởi thì các vị đều đồng. Cho nên, một người đủ cả ngũ vị, mỗi vị đều thu khắp.

9. Biểu pháp :

1. Nếu thuộc Tam thừa : Chỉ y nhân hiển pháp, mà nhân không phải là pháp.

2. Nếu thuộc Nhất thừa : Các hạng này đều là pháp môn pháp giới duyên khởi. Một chúng này thông cả tam thế gian, vì có khi tạo thành thân quốc độ sông, ao, giếng, suối, nước v.v… Các thứ còn lại theo đó mà hiểu.

10. Nhân quả :

1. Nếu thuộc Tam thừa : Chỉ là nhân vị (因位).

2. Nếu thuộc Nhất thừa :

. Hoặc đều là nhân, vì chưa thành Phật.

. Hoặc đều là quả, vì đồng hiện trong Phật Hải ấn, vì nương lực giải thoát nhập Phật hải.

. Hoặc thông cả nhân và quả, vì do hai nghĩa trước.

. Hoặc nhân quả đều không, vì ly tánh, bình đẳng. Đều như phần tán thán công đức đã nói.

2. GIẢI THÍCH VĂN KINH

Trong mỗi chúng đều có 4 loại viên mãn.

1/ Số viên mãn : Đầu tiên nêu ra số loại.

2/ Hạnh viên mãn : Liệt kê tên các bộ chúng v.v… vì tên y nơi hạnh mà lập.

3/ Đức viên mãn : Tán thán công đức …

4/ Cúng dường viên mãn : Như phần ba nghiệp cúng dường sau v.v…

Chúng viên mãn có hai : Trước, nói về ngoại chúng. Sau, nói về nội chúng.

1. NGOẠI CHÚNG có hai :

1/ Kê ra 34 chúng với 3 loại viên mãn trước.

2/ Nhiếp thêm 18 chúng, hiển cái viên mãn thứ tư là cúng dường viên mãn.

Hỏi : Trong kinh, khi kể tên thì để Phổ Hiền đầu Ma-ê cuối, vì sao trong phần hưng cúng dường sau lại để ngược lại?

Đáp : Người xưa giải thích : Đầu tiên, từ dưới hướng lên trên là biểu thị sự tăng giảm của tiến hạnh. Sau, từ trên hướng xuống dưới, biểu thị thứ lớp tôn vị. Cách giải thích này khó dùng. Vì như thế không phải khiến cho Phổ Hiền thấp kém quá sao?

Nay giải thích : Đầu tiên là từ gần hướng ra xa. Hiển thị y nơi gốc khởi ngọn. Sau là từ xa trở lại gần, là xuôi ngọn trở về gốc. Vì gốc và ngọn không hai, xa và gần không khác, cả hai giao nhau không chướng không ngại.

Phần đầu có hai phần : Trước là biện vềĐồng sanh. Sau là biện về Dị sanh.

. Hoặc lấy Thanh văn làm Đồng sanh. Bồ-tát, Thần v.v… đều là Dị sanh. Đây thuộc Tiểu thừa. Vì xét vào tướng mà hiển cái đồng, như đồng ngồi v.v…

. Hoặc lấy Bồ-tát xuất gia cùng với Thanh văn làm Đồng sanh, còn lại đều là Dị sanh. Đây thuộc Thủy giáo.

. Hoặc lấy Bồ-tát làm Đồng sanh, Thanh văn v.v… làm Dị sanh. Đây thuộc Chung giáo.

. Hoặc chỉ lấy hàng Bồ tát nhập địa làm Đồng sanh, vì đồng chứng pháp tánh, còn lại đều thuộc Dị sanh. Hoặc lấy Bồ-tát Bát địa trở lên làm Đồng sanh, vì đều thuần thục và thuần chủng vô lậu. Hai thứ này thông cả hai giáo Thủy và Chung.

. Hoặc chỉ lấy Bồ-tát làm Đồng sanh, vì thông hết các vị. Thần, Vương v.v… làm Dị sanh, vì là pháp giới biệt đức. Hoặc đều lấy Bồ-tát, Thần v.v… làm Đồng sanh, vì pháp giới không hai. Hoặc đều lấy Bồ-tát, Thần v.v… làm Dị sanh, vì pháp giới sai biệt. Đây thuộc Nhất thừa.

 

Thông báo

Video